Халқаро диабет федерацияси маълумотларига кўра, диабет соғлиққа қаттиқ зарба беради ва дунё бўйича ҳар ўн кишидан бирига таъсир қилади. Энг даҳшатлиси — уларнинг ярми ўз аҳволидан ҳатто бехабар. Бугун дунёда диабет билан яшаётганлар сони 600 миллиондан ошган, ҳар 90 бемордан бири эса шу йилнинг ўзида касаллик асоратларидан вафот этади.

Биз Ўзбекистоннинг етакчи эндокринологларидан бири, доктор Алишер Рафиқовни қуйидаги жумбоқни очишга ёрдам бериш учун таклиф қилдик: нега бу муаммони ҳал қилиш учун ҳалигача етарли чора кўрилмаяпти?

Ўзбекистонлик эндокринолог Алишер Рафиқов — ноёб тажрибага эга, мамлакатдаги энг кучли мутахассислардан бири деб ҳисобланадиган шифокор.

Доктор Алишер Рафиқов камдан-кам интервью беради, аммо мухбири-мизнинг саволларига жавоб беришга рози бўлди. Қуйида диабетга қарши курашда сизга ёрдам берадиган муҳим кўрсатмаларни ўқийсиз.

Доктор Рафиқов замонавий билимлар ёрдамида 2-тур диабетни аксарият ҳолларда самарали назорат қилиш мумкинлигига қатъий ишонади. Шифокор алоҳида таъкидлайди: «Фармацевтика бозори воситаларга тўла. Улар орасида самарасиз ёки етарлича ўрганилмаганлари жуда кўп. Айрим ишлаб чиқарувчилар дорихона ва шифокорларни сотиб олиб, шубҳали маҳсулотларини диабетга қарши ечим сифатида тиқиштиришга уринади. Буни аниқ биламан: лабораториямиз бозордаги ҳар бир диабет воситасини мунтазам текширади».

Мухбир: Ўзбекистонда диабет муаммоси қай даражада жиддий?

Доктор Рафиқов: Диабет Ўзбекистон жамоат саломатлиги учун ўта жиддий муаммо. Сўнгги ўн йилда касаллик қўрқинчли даражада кенгайди.

Халқаро диабет федерацияси баҳолари муаммо йилдан-йилга оғирлашаётганини кўрсатади. Қайд этилган беморлар сони муттасил ўсмоқда, кўп одамлар эса ташхисидан бехабар. Шошилинч чора кўрилмаса, яқин ўн йилликларда диабет ҳар беш кишидан бирига дахл қилиши, асоратлардан ўлим эса кескин кўпайиши мумкин!

Ўтган йилги кўрсаткичлар ҳам хавф қўнғироғини чалди: мамлакатимизда диабет ва предиабет ҳолатлари хавфли суръатда кўпаймоқда. Муаммони энди яшириб бўлмайди — у минглаб оилалар ҳаётига кириб бўлган.

Мухбир: Бу даҳшат! Давлат вазиятни ҳал қилиш учун бирор чора кўряптими?

Доктор Рафиқов: Ечим таклиф қилинган, аммо ҳайратланарлиси — у тиббий доираларда кенг қўллаб-қувватланмади ва ҳал бўлмаётган зиддият пайдо бўлди. Бу мени нафақат ҳайратга солади, балки ғазаблантиради. Муаммони енгиллаштириш имкони бор экан, нега шунча одам азоб чекиши ва ўлиши керак?

Мухбир: Сизнингча, минглаб одамларга керак бўлган ечим тарқалишига тўсқинлик қилаётган бу зиддият ортида нима турибди?

Доктор Рафиқов: Айрим ҳамкасблар бу муҳим илмий-тиббий ишланма ҳақида сукут сақлаётганининг сабаби молиявий манфаат бўлиши мумкин. Диабет муаммосига қисқа муддатда жиддий таъсир кўрсата оладиган янги маҳсулот минглаб шифокор ва фармацевтларнинг даромадини камайтириши мумкин — ахир уларнинг пули беморларни йиллаб даволашдан келади.

Шифокор сифатида бу инновацион маҳсулот диабет билан курашаётган одамларга тўлақонли ва соғлом ҳаёт умидини бериши мумкинлигини инкор қила олмайман. Ўйлаб кўринг: ҳар куни юзлаб одамлар бу даҳшатли касаллик асоратларидан ҳалок бўлади. Ечимни уларга етказиш учун қўлимиздан келганини қилишимиз шарт эмасми?

Мухбир: Сизнингча, бундай вазиятнинг асл сабаби нима?

Доктор Рафиқов: Бизда диабетни тубдан енгиш вазифаси қўйилмаган. Шифокордан беморни барқарор ҳолатда ушлаш талаб қилинади. Бунинг учун турли дорилар бор. Улар диабет белгилари-ни ниқоблайди ва беморга нормал ҳаёт иллюзиясини беради.

Аммо бу нормал ҳаёт эмас. Дори қабул қилса ҳам, бемор қондаги қандни доим текшириши ва ҳужайралар қаршилигини пасайтириш учун яна дориларга ёпишиб яшаши керак.

Диабет билан ҳаёт таблеткани қачон ва қандай ичиш, гипогликемик хуруж бўлса нима қилишни узлуксиз режалаштиришга айланади. Диабетли одам учун эркин ҳаёт деярли имконсиз: бу касаллик кўплаб оғир, ҳатто ҳаёт учун хавфли асоратлар хавфини оширади.

Мухбир: Қандай асоратлар ҳақида гап кетяпти?

Доктор Рафиқов: Диабет жуда кўп асоратларни келтириб чиқаради. «Дори ичсанг, хавф йўқ» деган гап — ёлғон тасалли. Мен бунинг аксини ҳар куни беморларимда кўраман.

Қондаги қандни назорат қилиш ва тўғрилаш ўта мураккаб. Ҳатто 10 йиллик тажрибаси бор бемор ҳам барча омилларни олдиндан ҳисоблай олмайди ва хатога йўл қўяди. Натижада қуйидаги асоратлар бошланади:

🔴 Кўриш қобилиятини йўқотиш
Кўришни йўқотиш — диабетнинг энг кенг тарқалган асоратларидан бири. Кўплаб қон қуйилишлар туфайли тўр парда ажралади, бундай ҳолда ҳатто лазер коррекцияси ҳам кўришни тиклай олмаслиги мумкин.

🔴 Буйрак етишмовчилиги
Юқори қанд буйрак ва унинг қон томирларини емириб боради. Натижада буйрак қонни тўғри фильтрлаш қобилиятини йўқотади. Сурункали буйрак касаллиги — айсбергнинг учи, холос. Буйрак бутунлай ишдан чиқиши мумкин.

🔴 Бўғим муаммолари
Синовиал суюқлик бўғим ҳаракатини таъминлайди. Юқори қанд қон томирларини шикастлаганда, улар бўғимни озиқлантира олмай қолади. Суюқлик ва тоғай тўқимаси зарарланади, артрит ривожланади. Кучли оғриқ бошланади, бўғим емирилади ва ҳаракат йўқолади.

🔴 Руҳий бузилишлар
Нерв тизими ҳам қондаги ортиқча қанддан қаттиқ зарар кўради. Вақт ўтиб психоз ривожланиши, одам ҳиссий жиҳатдан беқарор бўлиб қолиши мумкин. Депрессия тез-тез кузатилади.

🔴 Тери яралари
Бу тўқима шикастланиши бўлиб, оғирлигига қараб фақат терини эмас, бойлам, мушак ва суякни ҳам қамраб олади. Оғир ҳолларда юмшоқ тўқима инфекцияси, абсцесс, флегмона ва остеомиелит қўшилади. Энг ёмони — гангренагача боради. Диабет ўта хавфли касаллик. Балки энг хавфлиси. Ташхис қўйилган ҳар бир одам учун қайғураман ва ёрдам беришга уринаман, аммо кўп нарса уларнинг ўзига боғлиқ.

Асоратлар касаллик бошланганидан бир неча ой ўтибёқ ривожланиши мумкин. 2–3 йил ичида ретинопатия, ангиопатия, полинейропатия ва диабетик оёқ хавфи ҳам пайдо бўлади.

Диабет келтириб чиқарган гангрена мана шундай кўринади.

Мухбир: Демак, стандарт дориларни қабул қилганда ҳам асорат ва ҳатто ўлим хавфи қолар экан. Сиз айтган муқобил восита билан бунинг олдини олиш мумкинми?

Доктор Рафиқов: Ҳа, мумкин. Аслида маҳсулотни ишлаб чиқишдаги асосий талаблардан бири ҳам шу эди.

Маҳсулот устида ишлаш жараёнида институтимиз диабет сабабларини ҳужайра даражасида ўрганди. Фундаментал тадқиқот касалликни қўзғатадиган асосий омилларни тушунишга ва инновацион, кучли қўшимча яратишга йўл очди. Лойиҳа қарийб 12 ой давом этди ва натижаси билан фахрланамиз.

Бу маҳсулотнинг номи — Tiran Diabet. Бу соғлиққа алоҳида эътибор билан яратилган 100% табиий комплекс. У диабетнинг ёқимсиз белгиларини тез камайтириш билан чекланмай, муаммонинг илдизига таъсир қилиш ва қондаги қанднинг табиий меъёрлашувини қўллаб-қувватлашга қаратилган. Бундан ташқари, Tiran Diabet ни мунтазам қабул қилиш иммунитетни мустаҳкамлаш ва умумий аҳволни яхшилашга ёрдам беради.

Бу метформин каби синтетик модда эмас, балки ФАОЛ ЎСИМЛИК ЭКСТРАКТЛАРИ мажмуаси.

Маҳсулот 2-тур диабетда организмга керак бўладиган витаминлар, макро ва микроэлементлар мажмуасини ўз ичига олади. Tiran Diabet дунёнинг турли ҳудудларида йиғилган ўсимлик экстрактларини ўз ичига олади.

Маълумки, диабет билан яшаётганларнинг катта қисми даромади паст ва ўрта мамлакатларда истиқомат қилади ва касалликни назорат қилиш учун етарли имкониятга эга эмас. Шунинг учун биз Tiran Diabet ни яратдик ва уни турли даромаддаги одамлар учун ҳамёнбоп қилдик.

Tiran Diabet асоратлари бошланган диабетли беморлар учун ҳам, предиабет ташхиси қўйилганлар учун ҳам фойдали. Қабул қилиш мумкин: Tiran Diabet ни профилактика мақсадида ҳам қабул қилиш мумкин: ирсий хавф бўлса ёки диабетга хос хавотирли белгиларни сезсангиз, маҳсулот касаллик ривожланишининг олдини олишга ёрдам беради.

Мухбир: Tiran Diabet қанчалик тез ёрдам беради?

Курсни охиригача ўтишга тайёр бўлинг. Қабулдан сўнг доимий дориларга қарамлик камайиши ва аввалгидек нормал, соғлом ҳаётга қайтиш имкони пайдо бўлади.

Tiran Diabet иммун ҳимояси заифлашган кексаларга ҳам ёрдам беради.

Қабул қилиш керак: Tiran Diabet ни курс билан қабул қилиш керак. Ҳозир кейин нима бўлишини қадамма-қадам тушунтираман.

Мухбир: Билиш-мизча, Tiran Diabetни дорихоналардан топиш жуда қийин. Бу ростми? Диабет билан курашаётган ўзбекистонликларга нима маслаҳат берасиз?

Доктор Рафиқов: Рост. Tiran Diabet чекланган кичик партияларда ишлаб чиқарилади, шунинг учун дорихоналарда сотилмайди. Афсуски, ишлаб чиқарилган маҳсулотнинг катта қисми бошқа бозорларга кетади, қолганини эса хусусий клиникалар сотиб олади.

Аммо ўқувчиларингиз учун зўр хабарим бор. Ҳамкасбларим билан маслаҳатлашиб, сотиб олинган партиянинг бир қисмини Tiran Diabet дан КАТТА ЧЕГИРМА БИЛАН беришга қарор қилдик.

Етказиб бериш Ўзбекистоннинг барча ҳудудларида амал қилади.

Мухбир: Ўқувчиларимизга нима маслаҳат берасиз?

Доктор Рафиқов: СОҒЛИҒИНГИЗНИ АСРАБ ҚОЛИНГ! Ортиқча вазн, нотўғри овқатланиш, гормонал воситалар, юрак муаммолари, эндокрин ва ирсий омиллар туфайли диабет ҳар кимда пайдо бўлиши мумкин. Шунинг учун диабет бошланишининг олдини олиш ёки ташхис қўйилган бўлса уни назоратга олиш учун ИМКОНИ БОРИЧА ТЕЗ ҲАРАКАТ ҚИЛИШ КЕРАК.

Бахтимизга, бугун бозордаги кўплаб воситалардан кучлироқ ишлайдиган маҳсулот бор. У етакчи олим ва шифокорлар назоратида яратилган ва синовдан ўтказилган.